Λίγα εικοσιτετράωρα πριν από τις κρισιμότερες βουλευτικές εκλογές στη Σερβία, ένα ορμητικό και αδιαμόρφωτο φοιτητικό κίνημα κατάφερε να βγάλει 150.000 πολίτες στους δρόμους της πρωτεύουσας. Η οργή για τη διαφθορά έγινε ιστορική πολιτική πρόκληση που υπόσχεται να ταρακουνήσει σύσσωμη την Ευρώπη.
Την Πέμπτη, φοιτητές και υποστηρικτές του αντιπολιτευόμενου φοιτητικού κινήματος της Σερβίας συγκεντρώθηκαν στο κέντρο του Βελιγραδίου. Επιδιώκουν να εκδιώξουν το κόμμα του βετεράνου ηγέτη Αλεξάνταρ Βούτσιτς στις κρίσιμες βουλευτικές εκλογές του Σαββατοκύριακου.
Χωρίς αρχηγό και με στήριξη φοιτητών, η Φοιτητική Λίστα επιδιώκει στην κάλπη της Κυριακής να κλείσει τα 14 χρόνια εξουσίας του δεξιού λαϊκιστικού Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (SNS), του κόμματος του Βούτσιτς.
Πολίτες δίπλα στους φοιτητές
Οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών έχουν αναφέρει ότι η εκστρατεία στιγματίστηκε από εκφοβισμό, συλλήψεις και κατάχρηση δημόσιων πόρων.
Η 47χρονη Μαρίγια Νεδέλικοβιτς Ράντιτς, φτάνοντας στη φοιτητική συγκέντρωση, είπε: «Ήρθα να υποστηρίξω τη Φοιτητική Λίστα επειδή οι νέοι μου έδωσαν επιτέλους ελπίδα ότι είναι δυνατόν να ζήσω σε μια φυσιολογική χώρα».
«Πραγματικά, για πρώτη φορά στη ζωή μου, πιστεύω ότι είναι δυνατό».
Η ψηφοφορία της Κυριακής ακολουθεί σχεδόν δύο χρόνια διαμαρτυριών με φοιτητές επικεφαλής. Αφορμή ήταν η κατάρρευση στεγάστρου, το 2024, στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, που είχε πρόσφατα ανακαινιστεί. Το δυστύχημα, αντίστοιχο των Τεμπών, στοίχισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους.
Η τραγωδία, που αποδίδεται ευρέως στη διαφθορά, προκάλεσε ορισμένες από τις μεγαλύτερες διαμαρτυρίες στη Σερβία μετά την πτώση του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, το 2000.
Το κίνημα κατά της διαφθοράς, με φοιτητές στο τιμόνι, μεγάλωσε σαν χιονοστιβάδα. Από τα αιτήματα για διαφανή διερεύνηση της τραγωδίας πέρασε στα αιτήματα για πρόωρες εκλογές.
Με σημαίες που έφεραν το σύνθημα «Οι φοιτητές κερδίζουν», με φωνές και σφυρίγματα, φοιτητές και υποστηρικτές διέσχισαν το Βελιγράδι. Κατέληξαν στην πλατεία Σλάβια, τόπο μερικών από τις μαζικότερες διαμαρτυρίες τους.
Στο στόχαστρο ο Βούτσιτς
Το Αρχείο Δημόσιων Συγκεντρώσεων, ανεξάρτητη ομάδα παρακολούθησης πλήθους, εκτίμησε, σύμφωνα με τον Guardian, ότι στη συγκέντρωση βρέθηκαν περίπου 150.000 άνθρωποι.
Ο καθηγητής πανεπιστημίου Γιούγκοσλαβ Γκάσιτς, ένας από τους 250 υποψηφίους της Φοιτητικής Λίστας, είπε στο πλήθος, που φώναζε «Νίκη, νίκη!»: «Βάζουμε τέλος σε 14 χρόνια ταπείνωσης, χάους και προδοσίας, και σε δεκαετίες που θέταμε τα προσωπικά και κομματικά συμφέροντα πάνω από τα δικά σας».
«Αξίζετε κάτι καλύτερο και εμείς ξέρουμε πώς να το προσφέρουμε. Οι μαθητές κερδίζουν!»
Για περισσότερο από μία δεκαετία ο Βούτσιτς δεσπόζει στη σερβική πολιτική σκηνή, έχοντας υπηρετήσει είτε ως πρωθυπουργός είτε ως πρόεδρος.
«Προσπάθησαν να καταστρέψουν το κράτος μας»
Εν μέσω αυξανόμενης πίεσης, ο Βούτσιτς ανακοίνωσε τον περασμένο μήνα πρόωρες εκλογές. Είναι η μεγαλύτερη εκλογική πρόκληση που αντιμετωπίζει από την ανάληψη της εξουσίας από το κόμμα του, το 2012.
Την Πέμπτη μίλησε σε υποστηρικτές του σε αθλητικό κέντρο της πρωτεύουσας. Κατηγορεί τακτικά το φοιτητικό κίνημα ότι συνιστά απόπειρα πραξικοπήματος με χρηματοδότηση από το εξωτερικό.
Ο 56χρονος, ο οποίος παραιτήθηκε για να διεκδικήσει την πρωθυπουργία, δήλωσε: «Ας μην ξεχνάμε ποτέ πώς προσπάθησαν να καταστρέψουν το κράτος μας. Ας το προστατεύουμε και ας το υπερασπιζόμαστε πάντα».
«Ας βγούμε έξω και ας τους νικήσουμε! Ας τους νικήσουμε αποφασιστικά!», είπε, προτού λευκή ταινία με αυτοκόλλητα και μπαλόνια κατακλύσει το πλήθος.
Δημοσκοπήσεις
Πολλοί από τους 250 υποψηφίους της Φοιτητικής Λίστας που διεκδικούν τις 250 έδρες του κοινοβουλίου προέρχονται από τον ακαδημαϊκό χώρο ή είναι σκόπιμα πολιτικά αουτσάιντερ.
Η πλατφόρμα του κινήματος είναι ευρεία. Στον πυρήνα της, όμως, βρίσκεται η δέσμευση για την καταπολέμηση της διαφθοράς.
Η Σερβία δεν έχει αξιόπιστες ανεξάρτητες δημοσκοπήσεις και οι έρευνες έχουν δώσει πολύ διαφορετικά αποτελέσματα.
Μέρες πριν από την ψηφοφορία, οργανώσεις της σερβικής κοινωνίας των πολιτών προειδοποίησαν ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για «ελεύθερες και δίκαιες εκλογές».
Την Τετάρτη οι εισαγγελείς του Βελιγραδίου ανέκριναν έξι άτομα που συνελήφθησαν ως ύποπτα για σχεδιασμό «βίας, ταραχών και επιθέσεων» την ημέρα των εκλογών.
Τους τελευταίους μήνες έχουν αυξηθεί οι αναφορές για απειλές και εκφοβισμό εις βάρος φοιτητών που διαδηλώνουν. Οι συγκεντρώσεις τους, από τότε που ξεκίνησαν, παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό ειρηνικές.

































